NaturalnaMedycyna

Czarna jagoda

Borówka czarna Vaccinum myrtillus L. Czarna jagoda, czernica, borówka czernica jest niską krzewinką z rodziny wrzosowatych (Ericaceae). Nazwa Vaccinum wywodzi się od łacińskiego słowa vaccae-jagoda, myrtillus dodano do nazwy w XVI wieku ze względu na podobieństwo jagód i liści do mirtu. Borówka czarna występuje w północnej i środkowej Europie, północnej Azji, Ameryce Południowej. W Polsce możemy ją spotkać w lasach iglastych aż do wysokości 1800m n.p.m.

W lecznictwie stosowany jest owoc borówki czarnej - Myrtilli Fructus oraz liść - Myrtilli folium. Owoce czernicy zbierane są w VI-VII, a następnie suszone w warunkach naturalnych (w cieniu i przewiewie) lub w suszarniach w temp. 50-60 st. C natomiast liście w VI-VIII i suszone w warunkach naturalnych lub w temp. 40 st. C.

Suszone owoce zawierają około 7% garbników katechinowych, zespół barwników antocyjanowych współdziałających prawdopodobnie z garbnikami, nazywany mirtyliną. Zawierają ponadto kwasy organiczne (np. cytrynowy, jabłkowy i bursztynowy), pektyny, cukry, przede wszystkim sacharozę, witaminy C i B1, karotenoidy oraz sole mineralne.

Liście zawierają garbniki katechinowe, flawonoidy, trójterpeny (np. kwas ursolowy i oleanolowy), ślady arbutyny i wolnego hydrochinonu, liczne kwasy organiczne i wielofenolowe, cukry i sole mineralne bogate w związki manganu i chromu.

Wyciągi z liści borówki czarnej obniżają poziom trójglicerydów i cholesterolu, zmniejszają stężenie cukru w surowicy krwi. Zawarte w nich flawonoidy zwiększają nieznacznie dobową ilość wydalanego moczu oraz jonów sodu, potasu i innych składników. W przewodzie pokarmowym wyciągi z liści wykazują działanie bakteriobójcze i ściągające, co przypisuje się garbnikom, a ponadto działają przeciwzapalnie na błony śluzowe przewodu pokarmowego.

Owoce są od lat znanym i cenionym środkiem przeciwbiegunkowym. Zawarte w nich garbniki po podaniu doustnym odwaru zmniejszają przepuszczalność błon śluzowych jelit i zatrzymują stopniowo wydalanie płynnych stolców. Niszczą lub hamują rozwój drobnoustrojów chorobotwórczych przewodu pokarmowego. Skuteczne są również wobec szczepów opornych na antybiotyki. Dla uzyskania pożądanego efektu należy sporządzić możliwie jak najbardziej stężony wyciąg wodny. Średnia dawka dzienna powinna wynosić 30g surowca. W praktyce 3 czubate łyżki stołowe owoców borówki czernicy należy zalać 400ml gorącej wody, a następnie gotować przez 10 minut na małym ogniu. Uzyskany w ten sposób odwar, po odcedzeniu i ostudzeniu podaje się do picia w dowolnych porcjach w ciągu dnia. Garbniki wiążą się z toksynami bakteryjnymi przy biegunkach, a także z solami metali ciężkich w przypadku zatruć. Tworzą z obu rodzajami trucizn nierozpuszczalne kompleksy i hamują ich wchłanianie.

Odwary z owoców działają także ochronnie na naczynia krwionośne, zmniejszają obrzęki, hamują agregację płytek i utlenianie witaminy C w organizmie. Ponadto przyspieszają gojenie się ran i łagodzą stan zapalny błon śluzowych przewodu pokarmowego. Wyciągi z jagód stosowane są również do płukania w stanach zapalnych jamy ustnej. Świeże i suszone owoce borówki działają porażająco na pasożyty jelitowe, zwłaszcza owsiki, a nieco słabiej na glisty ludzkie. Duża zawartość antocyjanów, ( czyli barwników) powoduje, że są one bardzo skutecznymi antyoksydantami. Odwary z owoców borówki czarnej stosowane są w celu poprawy mikrokrążenia, polepszenia wydolności żylnej kończyn dolnych, a przede wszystkim w leczeniu chorób oczu i siatkówki oka, m.in. w retinopatiach, krótkowzroczności, i obniżonej fotowrażliwości siatkówki – również w tzw. „kurzej ślepocie”. Działanie to przypisywane jest antocyjanom, które reagując z kolagenem uszczelniają ściany naczyń włosowatych, szczególnie gałki ocznej, zmniejszają jej przepuszczalność i łamliwość. Potwierdzają to Morazzoni i Bombardelli w swoich badaniach. Wyciąg z czarnej jagody sam lub w powiązaniu z bata-karotenem i witaminą E podany pacjentom wywołał u dużej liczby ochotników polepszenie widzenia nocnego, szybszą adaptację do ciemności i szybsze przywrócenie ostrości widzenia wraz z ekspozycją na błysk jasnego światła.


mgr farm. Jolanta Borkowska
fot. sxc.hu 

Czytelnia: