NaturalnaMedycyna

Pokrzywa

 

Pokrzywa (Urtica dioica L.) od wieków towarzyszy człowiekowi, rosnąc w pobliżu zabudowań, na pastwiskach, polanach, w wilgotnych lasach liściastych oraz nad brzegami rzek i jezior. O jej leczniczych i odżywczych właściwościach pisali już starożytni: Hipokrates i Scribonius Largus, a później św. Hildegarda i Paracelsus

 

 

 

 

W ziołolecznictwie przydatna jest zarówno pokrzywa zwyczajna, jak też pokrzywa żegawka. Pierwsza jest bylina sięgającą do 150 cm wysokości, zazwyczaj dwupienną, rozrastającą się dzięki podziemnym rozłogom; druga – rośliną jednoroczną, jednopienną i dorastającą zaledwie 50 cm wysokości. Obie mają podłużne, jajowatosercowate liście o wyrazistych ząbkach na obrzeżu i kwiaty o barwie zielonej; u obu całą część naziemną pokrywają parzące włoski.

Wytwarzana przez nie substancja parząca zawiera histaminę i śladowe ilości kwasu mrówkowego. Liście są bogate w chlorofil, ksantofil, karoten, witaminę C, K, B2, kwas pantotenowy oraz garbniki i flawonoidy. Korzenie zawierają substancje o charakterze pektyn i polisacharydów oraz sterole, kwasy organiczne i sole mineralne. Dlatego też surowcem łzielarskim są zarówno liście (Folium Urticae), korzenie (Radix Urticae), jak i całe ziele (Herba Urticae).

Wewnętrznie liście i ziele pokrzywy stosuje się w początkowym okresie cukrzycy, jako środek hemostatyczny w zaburzeniach krzepliwości krwi i krwawieniach wewnętrznych, a także w schorzeniach dróg moczowych i kamicy nerkowej, ze względu na działanie moczopędne. W lecznictwie ludowym pokrzywa uznawana jest za jedna z roślin najskuteczniej oczyszczających organizm i stosowana jest w długofalowych terapiach w schorzeniach reumatycznych i gośćcu.

Zewnętrznie okłady z naparu pokrzywy stosuje się przeciwko czyrakom. Łodygi z liśćmi używane są do biczowania ciała w celu wywołania miejscowego podrażnienia i przekrwienia skóry w przypadkach bólu stawów i kurczów mięśni. Alkoholowy wyciąg lub napar z korzeni stosowany do nacierania skóry głowy i do mycia włosów, intensyfikuje ukrwienie skóry, wzmacniając ją i zapobiegając łupieżowi i łojotokowi. Wyciągi alkoholowo-wodne z korzeni pokrzywy są ważnym składnikiem licznych preparatów zapobiegających przerostowi prostaty i zmniejszających utrudnienia w oddawaniu moczu.

Znane są odżywcze właściwości pokrzyw – sok wyciśnięty z zebranych roślin lub sałatki zrobione z młodych, jeszcze nie parzących listków, znakomicie uzupełniają braki witamin i mikroelementów, o czym warto pamiętać wiosną. Młode liście pokrzyw można przyrządzić tak jak szpinak, z cebulką, masłem i śmietaną, albo tez dodawać je do wiosennej zupy ziołowej.

Warto wiedzieć, że pokrzywa stosowana jest też w przemyśle browarniczym, jako jedna z dodatkowych roślin do zaprawiania piwa. Z liści pokrzyw uzyskuje się zielony barwnik spożywczy, a z łodyg (w podobny sposób jak z lnu) – włókno na tkaniny, wyjątkowo mocne i odporne na wilgoć. W Europie tkaniny z włókna pokrzyw wytwarzano nie tylko w XVII wieku, ale także w czasie I i II wojny światowej.

W ostatnich czasach pokrzywy są wykorzystywane w biodynamicznej uprawie roślin: ich sąsiedztwo korzystnie wpływa na pomidory, ziemniaki i inne zioła, oraz na tworzenie się próchnicy i kompostu.


Zofia Szanter
fot: Katarzyna Szymańska

Czytelnia: