NaturalnaMedycyna

Róża

Dzika róża (Rosa canina), zwana też szypszyną, to krzew o zwieszających się gałązkach, pokrytych licznymi, haczykowato zagiętymi kolcami. Różowe lub białe kwiaty pojawiają się w maju i czerwcu. Szkarłatnoczerwone, lekko wydłużone „owoce”, zwane szupinkami lub kogutkami, dojrzewają we wrześniu. W rzeczywistości są to owoce pozorne; właściwe owoce, o formie niewielkich owłosionych orzeszków, znajdują się w ich środku.

 


 

Na surowiec zielarski pozyskuje się owoce pozorne, które mogą być zbierane także z innych gatunków: z róży pomarszczonej (Rosa rugosa Thbg) oraz róży rdzawej (Rosa rubiginosa L.). Płatki i olejek różany z płatków pozyskuje się natomast z róży damasceńskiej (Rosa damascena Mill.), róży francuskiej (Rosa gallica) i róży stulistnej (Rosa centifolia L.). Krzewy róż osiągają wysokość do 2,5 m; spotkać je można na skraju lasów, przy drogach, na miedzach i nieużytkach. Często sadzone są w parkach i ogrodach jako krzewy ozdobne lub naturalny żywopłot.

Róża jest jedną z tych roślin, które stosowane były w lecznictwie od najdawniejszych czasów. Jej właściwości znał zarówno Hipokrates, jak też słynny tadżycki lekarz Awicenna (979-1037). W średniowieczu osobom wątłym i chorym podawano na wzmocnienie syrop różany -mieszaninę płatków róży i miodu, a chorym na nieżyty żołądka - płatki róży gotowane na winie.

Owoce i płatki kwiatów róży wykorzystywane są w lecznictwie ludowym wielu krajów. We Francji stosowano je przeciw szkorbutowi i robakom, przy hemoroidach oraz jako środek wzmacniający. W Bułgarii kwiat róży używany jest do dziś w schorzeniach przewodu pokarmowego oraz do płukania jamy ustnej i gardła. Z kolei olejek różany, rozpuszczony w wodzie (tzw. woda różana), stosowany jest jako antyseptyk przy zapaleniu spojówek.

W rosyjskim lecznictwie ludowym róża jest zalecana w chorobach płuc, przy przeziębieniach i zapaleniach górnych dróg oddechowych, a także w chorobach przewodu pokarmowego, np. wrzodach żołądka czy dwunastnicy. Roztarte płatki róży ułatwiają gojenie się ran. We współczesnej medycynie owoc róży stosowany jest przede wszystkim w przypadku przeziębień i chorób zakaźnych oraz w okresie rekonwalescencji. Owoc róży ma również działanie moczopędne i żółciopędne.

Owoce pozorne dzikiej róży (szupinki) zbiera się, gdy są czerwone, ale jeszcze twarde. Zbiór najlepiej prowadzić w pogodne dni, po obeschnięciu rosy; pamiętać trzeba, że owoce przejrzałe lub przemrożone zawierają znacznie mniej witaminy C i ciemnieją podczas suszenia. Świeży owoc dzikiej róży jest najbogatszym źródłem witaminy C (kwasu askorbowego) w przyrodzie: 100 g owoców róży zawiera, zależnie od gatunku lub wyselekcjonowanej odmiany, 840 - 3500 mg witaminy C. Dla porównania w 100 g surowca:

  1. jabłka zawierają – 15 - 30 mg witaminy C;
  2. owoce cytrusowe – 30 - 50 mg;
  3. truskawki – 60 – 70 mg;
  4. kiwi – 80 – 90 mg;
  5. czarne porzeczki – ok. 180 mg.

Warto przypomnieć, że witamina C z naturalnych surowców jest bardziej aktywna niż witamina syntetyczna, ponieważ w roślinach obecne są flawonoidy, które potęgują jej działanie. Jest ona nawet 3-5 krotnie bardziej skuteczna niż ta sama ilość syntetycznego, czystego odpowiednika. Co więcej, witamina C zawarta w owocach róży jest trwała i nie ulega tak łatwo enzymatycznemu utlenieniu i rozkładowi, jak w przypadku innych owoców i warzyw. Owoce pozorne dzikiej róży zawierają również inne, cenne dla zdrowia związki, takie jak: witaminy A, B1, B2, P i K oraz kwasy organiczne, garbniki, flawonoidy i cukry; owoce właściwe (orzeszki Semen Cynosbati) zawierają natomiast witaminę E, olejki lotne i olej.

Owoce róży warto wykorzystywać w gospodarstwie domowym - przetwarzać na konfitury, syropy, soki, a zwłaszcza na wyjątkowo smaczne wina lecznicze. Można też je suszyć z przeznaczeniem na herbatkę.

      

Zobacz produkty z różą w naszym katalogu - Nektar różany

              

Opracowała Magdalena Domańska

Czytelnia: