NaturalnaMedycyna

Schizofrenia: rola żywienia w profilaktyce i leczeniu. Cz. II - Antyoksydanty

Kwasy tłuszczowe które są nam niezbędne w prawidłowym funkcjonowaniu mózgu oraz całego układu nerwowego podlegają zjawisku peroksydacji tzn. utleniania przez wolne rodniki. Jest faktem udowodnionym iż w schizofrenii stwierdza się duże uszkodzenia oksydacyjne mózgu jak również obniżenie całkowitej „zdolności” organizmu do eliminowania wolnych rodników. Kwasy tłuszczowe poddane peroksydacji nie mogą już dłużej pełnić swojej funkcji, ponadto procesowi temu towarzyszy powstanie znacznej ilości tzw. półproduktów rozpadu które są niejednokrotnie jeszcze bardziej toksyczne niż same wolne rodniki. I właśnie takie substancje stwierdza się w dużych ilościach u osób ze schizofrenią, wskazuje to jednoznacznie iż obrona przeciw-rodnikowa jest u tych osób niewystarczająca.


Odpowiedzi na pytanie, dlaczego tkanka mózgowa jest tak bardzo narażona na uszkodzenie oksydacyjne należy szukać w jej budowie oraz funkcji czynnościowej. Tkanka mózgowa w porównaniu z innymi tkankami jest bardzo wrażliwa na uszkodzenia oksydacyjne, ze względu na wysoki stopień zużycia tlenu, wysoką zawartość lipidów z wielonienasyconymi kwasami tłuszczowymi i żelaza oraz stosunkowo niski poziom enzymów antyoksydacyjnych. Ponadto silnie rozgałęziona sieć neuronalna warunkuje duży udział powierzchni błony w stosunku do objętości cytoplazmy. Uszkodzenia oksydacyjne mogą powodować poważne konsekwencje, gdyż dojrzałe neurony nie mogą być zastąpione przez inne neurony.

W organizmie zdrowego człowieka istnieje szereg mechanizmów pozwalających na precyzyjną regulację procesu peroksydacji. Mechanizmy obrony przed wolnymi rodnikami można rozpatrywać w dwóch aspektach. Pierwszy odpowiada na pytanie jakie substancje są wytwarzane normalnie w organizmie jako obrona przeciw-oksydacyjna oraz jakie substancje dostarczane do organizmu przyczyniają się do tej obrony.

W organizmie istnieje cały układ enzymatyczny broniący komórek przed wolnymi rodnikami, zaliczyć ty możemy ceruloplazminę, dysmutazę ponadtlenkową, dysmutazę cytosolowa, katalazę.

Jakkolwiek każdy z tych enzymów jest naturalnie syntetyzowany w organizmie człowieka do ich prawidłowego funkcjonowania niezbędne są:

  • Dysmutaza cytosolowa zawiera w swoi składzie miedzi i cynk, a mitochondrialna jest aktywowana przez mangan, ponadto mangan chroni komórki przed uszkodzeniem przez rodnik hydroksylowy
  • Peroksydazy glutationowe zawierają selen. Wzrost aktywności peroksydazy glutationowej obserwuje się po równoczesnym podaniu kwasu askorbinowego, pirydoksyny i ryboflawiny, ponadto ryboflawina obok selenu jest najskuteczniejszym czynnikiem chroniącym organizm przed szkodliwym działaniem peroksydowanych olejów.
  • W patofizjologii peroksydacyjnego uszkodzenia tkanek ważną rolę spełnia kobalt i magnez. Suplementacja magnezem stabilizuje błony podwyższając w nich stężenie α-tokoferolu o 30%.


Widać więc wyraźnie ich składniki mineralne są niezbędne do prawidłowego działanie enzymów, a ich ewentualne niedobory mogą przyczyniać się do obniżenia aktywności enzymatycznej.

Kolejnym aspektem jest dostarczanie substancji, które wykazują działanie antyoksydacyjne wraz z pożywieniem. Każdy z nas słyszał o witaminie E, karotenoidach, kwasie α-liponowym. Zwracam na te substancje szczególną uwagę ponieważ są one rozpuszczalne w tłuszczach, i o ile np. witamina C (która jest rozpuszczalna w wodzie) wykazuje działanie antyoksydacyjne o tyle nie działa ona bezpośrednio na lipidy błony komórkowej czy kwasy tłuszczowe, ponieważ się w nich po prostu nie rozpuszcza. Dlatego należy zwrócić uwagę na przyjmowanie antyoksydantów zarówno takich które są rozpuszczalne w wodzie ale i takich które są rozpuszczalne w tłuszczach.

Wybrane związki o charakterze antyoksydacyjnym (przeciwutleniacze):

  •     Witamina C (kwas askorbinowy)
  •     Związki polifenolowe Flawonoidy Antocyjany
  •     Karotenoidy Karoteny (β-karoten, α-karoten, likopen) Ksantofile (luteina, zeaksantyna)


W celu odpowiedniego spożywania antyoksydantów przedstawiam Ci poniżej ich najlepsze źródła pochodzące z żywności.

ŹRÓDŁA BETAKAROTENU

  • żółte i pomarańczowe warzywa: marchew, dynia, żółte pomidory, papryka pomarańczowe owoce: morele, brzoskwinie, nektarynki, melon, mango
  • zielone warzywa liściaste: szpinak, kalafior, brokuły, sałata, cykoria, włoska kapusta, jarmuż, liście buraka, rzepa, gorczyca, mniszek lekarski, endywia.
  • inne warzywa i owoce: szparagi, groszek, wiśnie, suszone śliwki


ŹRÓDŁA WITAMINY C

Warzywa

  • Warzywa psiankowate: papryka, pomidory, ziemniaki
  • Warzywa kapustne i krzyżowe: jarmuż, kalarepa, brokuł, kapusta pekińska, kalafior, kapusta brukselska, kapusta czerwona, kapusta włoska, kapusta biała, rzodkiew, rzepa, brukiew, rzodkiewka
  • Warzywa korzeniowe: pietruszka (korzeń), pietruszka (nać)


Owoce:

  • Owoce jagodowe: czarna i czerwona porzeczka, truskawki, agrest
  • Owoce ziarnkowe: jabłka
  • Owoce egzotyczne: cytryna, pomarańcza, grapefruit, mandarynka, kiwi


ŹRÓDŁA FLAWONOIDÓW

  •  Owoce cytrusowe: grapefruit, pomarańcza, mandarynka,
  •  Warzywa: papryka, pomidory drobnoowocowe, brokuły, cebula, czosnek, sałata, marchew,


ŹRÓDŁA ANTOCYJANÓW

  •  Owoce: porzeczka czarna, jabłka, śliwki, czarne jagody, borówka amerykańska, winogrona, aronia
  •  Warzywa: buraki, bakłażany, sałata, brokuł oraz jarmuż o fioletowych liściach, cebula czerwona, fioletowa papryka, czerwona kapusta, ridacchio


Obecny letni okres jest wspaniałym czasem na nadrobienia zaległości w zakresie naszej obrony przeciw-rodnikowej, dlatego warto jest pokusić się o zakup czarnych jagód, malin, porzeczek, wypicie soku z marchwi, czy zjedzenie grejpfruta.

Monika Górska
www.monikagorska.pl

fot: Katarzyna Szymańska

Czytelnia: