NaturalnaMedycyna

Płynne złoto - czyli słów kilka o miodzie.

Według legend egipskich pszczoły to ożywione łzy boga słońca Ra. Owady te były otaczane wielkim kultem, a miód mogli spożywać tylko najwięksi dostojnicy. W mitologii greckiej nektar był napojem bogów Olimpu. W Biblii w Mądrościach Syracha czytamy: „Rzeczy pierwszej potrzeby dla życia człowieka - to: woda, ogień, żelazo i sól, mąka pszenna, mleko i miód...”. Biblijna „ziemia obiecana” płynąć miała mlekiem i miodem. Król Salomon radził: „Jedz synu miód, bo jest dobry i przedłuży dni twego żywota”.

Nazywany płynnym złotem miód był pierwszym w historii dodatkiem słodzącym. Gościł na stołach bogatej szlachty i ubogich chłopów. Ze względu na swe właściwości miód jest znany w kuchni i lecznictwie od 4000 lat, a do dziś zakres jego stosowania jest bardzo szeroki.


Miody powstają z zebranego i przetworzonego przez pszczoły nektaru z kwiatów oraz tzw. spadzi, czyli słodkiej wydzieliny osiadłej na liściach i gałązkach niektórych drzew i krzewów. Spadź jest substancją wydalaną przez owady. One to pobierają z liści czy igieł sok jako pokarm a nie mogąc przyswoić tak dużej ilości cukrów wydalają go w postaci kropelek.


Miód jest produktem o zróżnicowanym składzie chemicznym. Zależy on w dużym stopniu od rodzaju i gatunku roślin, z których pszczoły zbierają nektar lub spadź. Duże znaczenie ma także miejsce, w którym żyją i pracują pszczoły. W różnych typach i odmianach miodu odkryto ponad 300 składników należących do kilkunastu grup chemicznych, przy czym większość z nich ma charakter śladowy. Miód pszczeli to przede wszystkim mieszanina węglowodanów - głównie cukrów prostych, glukozy i fruktozy, w przybliżeniu 75%. Miody zawierają także m.in. związki azotowe, kwasy (m.in. kwas foliowy, kwas pantotenowy, kwas jabłkowy, kwas cytrynowy), żelazo, mangan, miedź, fluor, siarkę, potas, fosfor, sód, wapń, magnez, krzem, selen, bor, jod, lit i wiele innych. Miód to także bogactwo enzymów (pochodzą z wydzieliny gruczołów ślinowych pszczół). Zawartość białka jest niewielka. Są to głównie albuminy i globuliny, będące składnikami wydzieliny gruczołów gardzielowych pszczół. Miód może zawierać ziarenka pyłku kwiatowego a także śladowe ilości mleczka pszczelego.

O smaku i aromacie miodu decydują w dużym stopniu składniki olejków eterycznych pochodzące z nektaru. Barwa miodu zależy przede wszystkim od obecności związków karotenoidowych (głównie beta-karotenu), ksantofilu, chlorofilu i jego pochodnych, flawonoidów i antocyjanów. Naturalny miód wcześniej czy później krystalizuje, czyli zamienia się z formy płynnej (patoki) w formę stałą (krupiec). Zjawisko to często niesłusznie nazywa się scukrzaniem. Krystalizacja najszybciej przebiega w miodach wiosennych - nawet w kilkanaście dni po miodobraniu. Sprawia to większa zawartość glukozy. Dłużej pozostają w postaci płynnej miody z większą zawartością fruktozy, jak np. miód akacjowy. Kryształki miodu mogą być drobne, regularne lub nierówne, grudkowate. Krystalizacja miodu nie zmienia jego wartości odżywczo-leczniczych, lecz jedynie konsystencję. Miód można przywrócić do postaci płynnej poprzez wstawienie słoiczka do garnka z gorącą wodą. Nie należy jednak przekraczać temperatury 40 stopni. Miód zachowa swe cenne właściwości jeżeli będzie przechowywany w odpowiednich warunkach. Ważne, aby był szczelnie zamknięty i trzymany w suchym, chłodnym pomieszczeniu. Nie powinien być wystawiany na działanie słońca.

Poszczególne odmiany miodów ze względu na swój skład posiadają specyficzne walory lecznicze.


Miód akacjowy
- w stanie płynnym jest prawie przeźroczysty. Ma przewagę fruktozy i sacharozy dlatego proces krystalizacji następuje po kilku miesiącach a nawet roku. Polecany jest przy schorzeniach przewodu pokarmowego (m.in. nadkwaśności żołądka) i w zaburzeniach funkcjonowania nerek


Miód mniszkowy
– jest jednym z pierwszych wiosennych miodów. Jak większość miodów wczesnych zawiera dużo glukozy i bardzo szybko krystalizuje. Ma jasną barwę i delikatny, słodki smak. Stosowany jest w chorobach wątroby i dróg żółciowych, chorobach reumatycznych, niedokrwistości, schorzeniach żołądka a także w stanach wyczerpania psychofizycznego. Stosowany zewnętrznie doskonale przyśpiesza gojenie drobnych ran.


Miód malinowy
– podobnie jak owoce maliny działa rozgrzewająco, napotnie i przeciwgorączkowo dlatego może być stosowany w schorzeniach górnych dróg oddechowych. Zawartość w tym miodzie kwasów tłuszczowych i betacytosteryny sprawia, że polecany jest w profilaktyce miażdżycy


Miód spadziowy
– najsmaczniejszy pochodzi ze spadzi zbieranej przez pszczoły na drzewach iglastych. Posiada zabarwienie brązowe do prawie czarnego, często z zielonkawym odcieniem Ma charakterystyczny zapach przypominający trochę igliwie lub żywicę. Smak jest przyjemny, łagodny. Miód ten zawiera dużo biopierwiastków. Polecany jest w leczeniu anemii, dla rekonwalescentów po ciężkich chorobach, operacjach, w leczeniu nerwicy serca, miażdżycy i innych schorzeniach sercowo-naczyniowych. Posiada silne właściwości antyseptyczne dlatego stosuje się go w schorzeniach górnych dróg oddechowych.


Miód lipowy
– jest to bardzo aromatyczny i smaczny miód z lekką nutą goryczy. Podobnie jak kwiaty lipy wspomaga leczenie przeziębień i grypy. Działa przeciwbakteryjnie i uspokajająco, przez co jest bardzo pomocny we wszelkich stanach nerwicowych.


Miód rzepakowy
– jest to także miód wiosenny, zawierający przede wszystkim glukozę. Z tego powodu zalecany jest przy chorobach serca, dróg żółciowych oraz stanów zapalnych wątroby. Jest to jeden z najszybciej krystalizujących miodów.


Miód gryczany
– ma barwę ciemno-herbacianą, silny zapach i ostry, bardzo specyficzny smak. Ze względu na to jest cenionym dodatkiem cukierniczym. Dodaje się go m.in. do pierników. Nadaje charakterystyczny smak wielu miodom pitnym. Wpływa korzystnie na układ odpornościowy. Wspomaga zrastanie się kości po złamaniach. Polecany jest w chorobach krążenia np. miażdżycy. Zawiera dość dużo magnezu.


Miód wrzosowy
– w stanie płynnym ma barwę czerwonobrunatną i konsystencję lekko galaretowatą. Jest aromatyczny, w smaku słodki z lekką goryczką. Zalecany jest w chorobach dróg moczowych, kamicy nerkowej oraz zapaleniu jelit i w biegunkach. Profilaktycznie polecany dla panów po trzydziestce, gdyż dobrze wpływa na gruczoł prostaty.


Miód wielokwiatowy
– występuje jako naturalna mieszanina wytwarzana z różnych rodzajów nektaru przez pszczoły lub jako kompozycja kilku miodów mieszana przez bartnika. Od tej kompozycji zależy jego kolor, smak i zapach. Miód ten wpływa korzystnie na system nerwowy, a ponadto wskazany jest do ogólnego wzmocnienia i regeneracji organizmu. Zazwyczaj zawiera niewielki ilości pyłków kwiatowych dlatego może być stosowany jako "naturalna szczepionka przeciwalergiczna"


Na rynku możemy spotkać także tzw. ziołomiody. Są to produkty powstałe z ekstraktów lub naparów ziołowych w roztworze sacharozy, przetworzone przez pszczoły do konsystencji miodu. Ich smak, zapach i działanie zależy od rodzaju ziół stosowanych do ich produkcji. Obecności ziół zawdzięczają też znacznie większą zawartość mikro i makroelementów.

Miód poleca się dorosłym i dzieciom. Maluchom zaleca się spożywanie około 7 gram dziennie w dwóch dawkach. Dzieciom w wieku 4-16 lat od 10-40 gram w dwóch dawkach dziennych. Dorosłym 40 -60 gram także w dwóch dawkach. Miód ma szerokie zastosowanie w kuchni. Tradycyjnie smaruje się nim pieczywo, oraz używa do wypieku ciast. Jest też doskonały do słodzenia napojów zimnych i ciepłych. Zanim dodamy go do herbaty, kakao czy kawy należy jednak odczekać nieco, aż napój przestygnie, gdyż miód zbyt ogrzany traci swe cenne właściwości. Jest to doskonały dodatek do surówek, deserów oraz potraw mięsnych.


Katarzyna Szymańska
fot:sxc.hu

Czytelnia: