NaturalnaMedycyna

Yerba mate

Yerba mate (herbata paragwajska, Ilex paraguariensis) to roślina uznana od stuleci za wspaniałe lekarstwo na zmęczenie, niepokoje i obniżony nastrój. Napar pomaga w kłopotach z przemianą materii, odchudza, odżywia, regeneruje, tonizuje, uspokaja jednocześnie stymulując układ nerwowy przy tym wszystkim nie uzależnia.

 

 

 

Yerba mate to liście ostrokrzewu paragwajskiego rosnącego w Ameryce Południowej w lasach podzwrotnikowych, poddane specjalnej obróbce w czasie produkcji, między innymi wysuszeniu, rozdrobnieniu oraz lekkiemu wyprażeniu.

 

Herbata yerba mate przyjmuje bardzo wiele nazw ze względu na historię jej uprawy. Inne nazwy to: erva mate, herba mate, herbata jezuicka, herbata misyjna, herbata Świętego Bartłomieja, paraguay Cayi, herbata paragwajska, South American Holly, chimarrao lub cimarron. Nazwa łacińska to Illex paraguariensis. Wiele nazw tego zioła związane jest ze wzrostem jego popularności wykraczającym poza Amerykę Południową od wieku XVI i XVII. Nazwę „yerba” prawdopodobnie wprowadzili wówczas Jezuici, którzy bardzo zainteresowali się właściwościami ostrokrzewu. Yerba pochodzi od słowa herba co oznacza po łacinie zioło. Drugi człon – „mate” oznacza naczynie, z którego pije się ten napój.

 

W języku Indian Południowoamerykańskich Quechua „mati” oznacza naczynie wykonane z owocu dyni z gatunku Lagendaria vulgaris, które służy im do picia naparu z liści yerby przez metalową rurkę zwaną bombillą.

Opis botaniczny i występowanie

Jest to wieczniezielone, średniej wysokości drzewo z rodziny ostrokrzewowatych (Aquifoliaceae) rosnące w Ameryce Południowej (Paragwaj, Urugwaj, Argentyna, płd. Brazylia). W ciągu 25 lat osiąga do 15m. Wysokości, natomiast uprawiane osiąga od 3-6 m. Wysokości. Kwitnie od października do grudnia. Liście są podłużne, skórzaste, odwrotnie jajowate, karbowane na brzegu, jasnozielone, błyszczące. Drobne żółtawe 4-krotne kwiaty są skupione w pęczkach wyrastających z kątów liści. Owoc jest fioletowoczerwony, pestkowiec z kilkoma nasionami.

Obszar występowania, zarówno naturalnych jak i uprawianych drzew, ogranicza się do Ameryki Południowej, w strefie pomiędzy Oceanem Atlantyckim i rzeką Paragwaj oraz pomiędzy 18°S i 30°S.

 

Próby uprawy yerba mate w regionach o podobnym klimacie w Ameryce Północnej, Azji czy Afryce, jak dotąd, nie powiodły się. Roślina wymaga przynajmniej 1500 mm. opadu rocznie, średniej temperatury miesięcznej w granicach 15,5–28°C. Potrafi przetrzymać krótkotrwałe spadki temperatury do -8°C.

Występuje głównie na glebach piaszczysto-gliniastych i gliniasto-piaszczystych, bogatych w fosfor, potas, żelazo, rozwiniętych na podłożu przepuszczalnym.

Skład i właściwości

W skład yerba mate wchodzą 24 witaminy i mikroelementy oraz 15 aminokwasów (karoten, czyli prowitamina A, witaminy A, B, C, E, B1, B2- ryboflawina, kwas nikotynowy, pantotenian, witaminę H, magnez, wapń, wapno, żelazo, sód, potas, krzem, fosfor, siarkę, kwas chlorowodorowy, chlorofil, cholinę oraz inozytol).


Osoby pijące napar yerba mate doceniają przede wszystkim:

  • jej delikatny smak przypominający słabą zieloną herbatę przy równoczesnym lekko pikantnym nikotynowym posmaku (choć to zależne jest od marki firmy produkującej, ponieważ niektóre rodzaje mają smak bardzo łagodny) 
  • przyjemny słodkawy zapach o lekko ziołowej nucie 
  • przyjemne działanie pobudzające bez uczucia kołatania
  • wyraźne podniesienie funkcji psychicznych i fizycznych oraz poprawę nastroju, samopoczucia, podniesienie poziomu koncentracji przy równoczesnym działaniu tonizującym, rozluźniającym układ mięśniowy
  • możliwość wielokrotnego zaparzania bez potrzeby dodawania yerby
  • unikalny sposób spożywania naparu z naczynia mate o estetycznym wyglądzie przez specjalną rurkę zakończoną siteczkiem zwaną bombillą
  • wspomagające działanie w kuracjach odchudzających 
  • regulujące oddziaływanie na układ trawienny i przemianę materii
  • działanie regenerujące w okresie rekonwalescencji
  • oczyszczające właściwości z metali ciężkich i toksyn
  • bogactwo witamin i minerałów zawarte w napoju z yerba mate dzięki czemu leczy anemię i szkorbut
  • działanie immunologiczne w okresie jesienno-zimowym, pobudza układ odpornościowy
  • wspomaganie w leczeniu alergii np. katar sienny
  • skuteczne działanie obniżające poziom cholesterolu we krwi
  • przyczynianie się do odbudowy zniszczonej tkanki żołądka i jelit
  • lekkie działanie uspokajające likwidujące stres i uczucie napięcia wewnętrznego
  • działanie antyoksydacyjne, czyli usuwające wolne rodniki przyczyniające się do zapadania na choroby cywilizacyjne oraz słabe afrodyzjakalne
  • właściwości antyreumatyczne

Przeprowadzone badania wykazały zawartość w yerba mate:

  • unikalnej substancji z grupy ksantyn – MATEINY zawartej tylko w liściach yerba mate, która stymuluje Centralny Układ Nerwowy, nie powodując uzależnienia
  • 196 aktywnych komponentów (więcej niż w zielonej herbacie)
  • witaminy A (koniecznej do prawidłowego wzrostu, uodparniającej organizm przeciw infekcjom, polepszającej wzrok)
  • witaminy B1 (niezbędnej do utrzymania prawidłowego stanu układu nerwowego, ułatwiająca trawienia)
  • witaminy B2 (wzmacnia włosy, zapobiega zapaleniom oczu)
  • witaminy C (środek antytoksyczny, wzmacnia zęby, zwiększa ilość czerwonych krwinek),
  • żelaza (konieczne do utrzymania normalnego poziomu sprawności fizycznej),
  • sodu, potasu, wapnia (wzmacniające kości i zęby),
  • magnezu , krzemu, fosforu, siarki, kwasu chlorowodorowego, chlorofilu, choliny, inozytolu.
  • fosforu - jest niezbędny do utrzymania sprawności systemu nerwowego i wydolności organizmu

Sposób przyrządzania

Sposobów przyrządzania yerba mate jest bardzo wiele. Jednak zawsze używa się do tego celu wody, która albo jest gorąca albo ma temperaturę pokojową lub niższą. Yerba mate na gorąco może być przyrządzana w różnych naczyniach, ale tradycyjnie pije się ją z mate – specjalnych naczyń o gruszkowatym kształcie wykonanych z dyni, drewna, metalu lub gliny.


CIEPŁA YERBA MATE:

Tradycyjnie przyrządzając herbatę paragwajską należy wsypać około pół naczynia i zalać zioła wodą zimną, aby rozdrobnione liście namokły i pozbyły się tym samym goryczki. Po odlaniu tego gorzkiego napoju należy zaparzyć yerba mate wodą 70-80 stopni Celsjusza i parzyć około 3-5 minut (nie dłużej). Potem po wypiciu naparu przez bombillę można zaparzyć macerat zioła jeszcze 2 lub nawet 3 razy otrzymując taką samą herbatę.

Nowoczesny sposoby zaparzania na gorąco to:

  • przepuszczanie zioła przez francuską prasę
  • parzenie w dzbanku z siteczkiem
  • parzenie w kubku z siteczkiem

Jednak rytualny charakter wiąże się z piciem yerba mate z naczynka mate przez specjalną rurkę – bombillę. Jest to szczególny sposób picia mate, który kultywowany od wieków stał się na tyle ciekawym sposobem picia, że na ulicach Buenos Aires czy innych miast i miasteczek Brazylii, Argentyny, Paragwaju lub Urugwaju widać bardzo dużo ludzi pijących yerbę właśnie z mate i przez bombillę. Można odnieść wrażenie idąc ulicami, że przenieśliśmy się w czasie do czasów, w których człowiek nie wiedział jeszcze co to pośpiech i stres. Zanurzając swoją bombillę można złączyć się w tym nurcie, który płynie od wieków.

Ciekawe jest też charakterystyczne dla smakoszy herbaty paragwajskiej po pewnym czasie picia z mate swoistego umiłowania kształtu i wielkości tego naczynia. Mamy tu do czynienia ze swoistą magią, ponieważ smakosze yerba mate nie wyobrażają sobie picia jej z innych naczyń niż mate, a bombilla staje się swoistą papierośnicą czy amuletem, pomagając w różnych trudach dnia i nocy. 


ZIMNA YERBA:

Yerba mate zalewana zimną wodą zwana jest terere. Jest znakomitym napojem na ciepłe, gorące dni, w których konieczne staje się chłodzenie organizmu i gaszenie pragnienia. Terere przynosi miłe orzeźwienie i ochłodzenie. Jego przygotowanie jest wyjątkowo proste. Do połowy naczynia należy wsypać yerbę i zalać zimną wodą. Należy odczekać około 10 minut i wypić przez bombillę. Terere można zalewać do 5 razy.


Z DODATKAMI:

Yerba mate jest bardzo smaczna również z mlekiem, miodem, cukrem, sokiem owocowym czy cytryną, w zależności od gustów pijącego. Yerba mate z miodem smakuje doskonale, jednak nie dodawajmy zbyt dużo miodu, ponieważ zatraci się zupełnie smak ostrokrzewu paragwajskiego. Dzieci bardzo lubią yerbę na słodko przy śniadaniu lub kolacji. Należy jednak w przypadku dzieci do 6 roku życia uważać na początku stosowania yerba mate, ponieważ nie przyzwyczajony organizm dziecięcy może zareagować opóźnionym snem o 2, 3 godziny (po godzinie 17-tej nie podawać zbyt mocnej yerby dzieciom do 6 roku życia.

 


Źródło: SEYM

Czytelnia: