NaturalnaMedycyna

Z historii miodobrania

Pierwsze dane kopalne o istnieniu pszczół pochodzą z ery kenozoicznej (71 milionów lat temu). Pszczoły pierwotnie żyły w spróchniałych pniach drzew i załomach skalnych. Od co najmniej 10 tysięcy lat człowiek zajmuje się miodobraniem.

W Cuevas de la Avena (Grocie Pajęczej) w Hiszpanii, w 1919 r odkryto malowidło ścienne z przed 10 000 lat, przedstawiające podbieranie miodu z gniazda pszczół. Widzimy tam otwór w skale, dokoła którego latają pszczoły i człowieka (kobieta), który wydobywa miód z gniazda pszczół. Pierwotna gospodarka pasieczna była rabunkowa, to znaczy człowiek korzystał tylko z tego, co sama przyroda wytwarzała. Obecnie gospodarka pasieczna to chów i hodowla, czyli nie tylko utrzymywanie pszczół dla zysku, ale również ocena jakości owadów, wybór i dobór par rodzicielskich.

W czasach starożytnych W Egipcie, już przed 3 - 4 tysiącami lat budowano ule. Zapisy o pszczołach znaleziono na papirusach i w grobowcach Faraonów. Egipcjanie wysoko cenili miód, używając go jako produkt spożywczy i leczniczy, ceniono również wosk pszczeli. Starożytni Asyryjczycy i Egipcjanie znali przeciwbakteryjne właściwości miodu, propolisu i wosku, bo produkty te wchodziły w skład mieszanek używanych do balsamowania zwłok. Podobno egipska królowa Kleopatra dla zachowania urody kąpała się w oślim mleku z dodatkiem miodu. Ule dzbanowe, wypalane z gliny często ustawiano w stosach na tratwach i wędrowano z nimi wzdłuż Nilu. Ten sposób hodowli pszczół nosi nazwę pasieki wędrownej i jest obecnie bardzo popularny.

W Grecji, podobnie jak w Egipcie, prowadzono hodowlę pszczół w pasiekach wędrownych. Grecki uczony Solon uważał, że umiejętne rozmieszczenie pasiek, pozwala uzyskiwać lepsze wyniki. O popularności pszczelarstwa w starożytnej Grecji świadczy rejestr przeprowadzony przez Peryklesa, który naliczył w Attyce 20 000 pni pszczelich.

W Rzymie wędrówki pasieczne odbywały się po rzece Pad, a wiadomości o pszczelarstwie znajdujemy w pismach Pliniusza, Worrona, Wergiliego. Na podstawie kłody dębowej wydobytej z dna Odry stwierdzono, że w Europie, już przed około 2 000 lat wykonywano ule.

Na ziemiach polskich Na ziemiach polskich bartnictwo było jedną z pierwotnych form gospodarki obok hodowli zwierząt i uprawy roślin. Pszczoły hodowano początkowo w wypróchniałych pniach drzew tzw. barciach oraz w wydrążonych kłodach, które układano na wykarczowanych w lesie polanach, nazywanych pasiekami. Ten sposób hodowli przetrwał do końca XIX wieku, stąd też wywodzi się dzisiejsza nazwa pasieka. Barciami opiekowali się bartnicy, których najważniejszym zadaniem było doglądanie zimowania pszczół w barciach. Umiejętność bartnika oceniana była właśnie na podstawie trafności określenia ilości zapasów, które należało zostawić pszczołom na zimę. W czerwcu bartnik obserwował pszczoły i łapał roje. Miodobranie odbywało się zwykle w lipcu. Pozyskiwano miód w plastrach i miód bity (wytłaczany z plastrów). Wydajność barci sięgała około 8 kg miodu z pnia. Przy dobrym roku można było wybierać miód dwukrotnie. Bartnicy zorganizowani byli w stowarzyszeniach. Mieli swojego starostę, prowadzili księgi rejestrowe i księgi prawa bartnego. Mieli oni prawo polować na kuny i niedźwiedzie.

W wieku XIV-XV pojawiają się pierwsze ule przydomowe. Właściciele borów i lasów zaczynają coraz skuteczniej rugować bartników, winiąc ich o powodowanie pożarów, zabijanie niedźwiedzi i innych zwierząt. Ostatni akt usunięcia bartników z Puszczy Białowieskiej, wydany przez Cara, pochodzi z 1888r. Od XIX w. intensywnie rozwijane są nowoczesne formy gospodarki pasiecznej. Równolegle do tych działań postępuje proces poznawania biologii rodziny pszczelej, wartości produktów pszczelich i sposobów ich pozyskiwania oraz ich wykorzystania.

W czasach starożytnych, ojciec medycyny – Hipokrates, leczył miodem rany i choroby wątroby. Obecnie rozwinęła się apiterapia, która bada lecznicze właściwości pszczelich produktów.

Jacek Nowak – pszczelarz, Pasieka "BARĆ" Kamianna

Czytelnia: